- het mysterie Bruijn's boshoen -

Maleo

Foto's

Grootpoothoenders

Maleoconferentie

Maleokabinet

Reacties

Het mysterie Bruijn's boshoen

 

 

  





 

Bruijn's boshoen Aepypodius bruijnii

afbeelding uit: Oustalet, E. 1881. Monographie des oiseaux de la famille des Mégapodiidés.
Annales des Sciences Naturelles (Zoologie et Paléontologie)

 

De jacht op Bruijn's boshoen
Bruijn's boshoen is zonder twijfel het meest mysterieuze grootpoothoen op aarde. In 1993 ondernam Marc Argeloo, vergezeld door René Dekker (Naturalis - Leiden) en Charlotte Vermeulen (Artis - Amsterdam) een expeditie naar het afgelegen eiland Waigeo, voor de westkust van Nieuw Guinea, om 'de jacht' op Bruijn's boshoen nieuw leven in te blazen. Een tiental expedities waren hen voorgegaan, de laatste serieuze in 1948 en 1986, en geen van deze was het gelukt een in het wild levend exemplaar waar te nemen. In 'Maleo, de kip met de gouden eieren' schrijft Marc Argeloo op humoristische wijze over de ontberingen en ontdekkingen tijdens de expeditie van 1993.

Bruijn's boshoen was tot op dat moment uitsluitend bekend van 23 dode museumexemplaren, alle geschoten of gestrikt door lokale jagers. De meeste exemplaren zijn aan het einde van de negentiende eeuw verzameld in opdracht van de Nederlandse handelaar in onder andere vogels en veren Anton August Bruijn. Bruijn werkte vanuit Ternate in de Molukken en bevoorraadde op deze wijze vele musea waaronder Naturalis in Leiden waar één van de 23 exemplaren ligt opgeslagen. Alle verzamelde vogels zijn door lokale Papoeajagers gevangen en over de exacte kleuren van levende vogels of het gedrag werd niets bekend.

Gekookt en gekooid

Met de speurtocht van Argeloo, Dekker en Vermeulen in 1993 werd de belangstelling voor deze geheimzinnige soort nieuw leven ingeblazen. Het vormde de aanzet tot meer expedities waaronder die van de 'Waigeo Expeditie' waar de Nederlanders Kees Heij en Hans Post en de Indonesiër Kris Tindige deel van uitmaakten. Ondanks het feit dat ook zij niet slaagden in het waarnemen van een in het wild levend exemplaar kwamen zij met het overtuigende bewijs voor het voortbestaan van deze soort. Een varkensjager van Waigeo had in december 2000 een Bruijn's boshoen gestrikt en opgegeten en had de restanten aan de in Sorong, Papoea wonende Kris Tindige overhandigd.

Bruijntje bestond dus, maar verder dan een kale kop en botten waren alle expedities nog niet gekomen. Daar kwam in mei 2002 verandering in toen de Belg Iwein Mauro, geadviseerd door Dr. René Dekker van Naturalis in Leiden, op broedhopen van vermoedelijk deze soort stuitte. Mauro ontdekte op 14 en 15 mei drie broedheuvels op een bergrug op 690-715 meter hoogte op Mount Nok. Eén van de heuvels was in gebruik en na 14 ochtenden observeren vanuit een schuilhut is vijf maal een exemplaar waargenomen. Eénmaal werd een mannetje gedurende ongeveer 20 minuten waargenomen toen deze in de broedheuvel aan het graven was. Daarnaast werd vijf maal in de directe omgeving van de broedheuvels kortstondig een wegrennend exemplaar gezien.

Maar daar bleef het niet bij. In de NRC (pdf-bestand) van 9 september 2002 stond het verrassende bericht over een gefotografeerd exemplaar. En opnieuw was de boodschapper de Indonesiër Kris Tindige. Op studiebezoek in Nederland overhandigde hij wat foto's aan medewerkers van het Natuurmuseum Rotterdam van een Bruijn's boshoen in gevangenschap. Deze vogel werd op een markt aangetroffen op het voor de kust bij Sorong gelegen eiland Doom (waar de soort niet voorkomt). En ook nu kwam het bestaan van deze grootpoothoender aan het licht via een exemplaar dat in een strik was gelopen. In plaats van de kookpot eindigde deze vogel in een kooi waardoor de eerste foto's van een levend Bruijn's boshoen aan de wereld getoond konden worden.

Mauro ontdekt meer

De ontdekking van Mauro in mei 2002 smaakte naar meer. Zijn doorzettingsvermogen leverde in oktober en november 2002 nieuw resultaat op. Twee maanden lang was hij afgesloten van elk contact met de rest van de wereld. Bruijn's boshoen was het enige dat telde in deze periode. Mauro ontdekte niet minder dan 28 broedheuvels en heeft veel aanvullende informatie over de soort verzameld IUCN.

 

Foto's

Grootpoothoenders

Maleoconferentie

Maleokabinet

Reacties

Het mysterie Bruijn's boshoen